Ngắm chuồn chuồn tre ở làng nghề Thạch Xá

Là một trong  món quà lưu niệm thú vị, chuồn chuồn tre là sản phẩm thủ công  chú ý ở làng Thạch Xá, Thạch Thất của Hà Nội. Theo lời giới thiệu  tự tìm hiểu, tôi tìm và ghé thăm làng nghề Thạch Xá với mục đích tận mắt chứng kiến  người thợ thủ công chế tác ra  chuồn chuồn tre.

Làng nghề chuồn chuồn Thạch XáChú chuồn chuồn rực rỡ sắc màu  tạo ra như thế nào?

Đây là sản phẩm thủ công đáng chú ý ở Việt Nam. Làng nghề Thạch Xá được xếp hạng làng nghề – sản phẩm của làng có mặt ở  các điểm du lịch, hay đền chùa. Trên thực tế, ngoài áo dài ,phở,  vị khách nước ngoài  rất thích thú  chuồn chuồn tre  Việt Nam.

Làng nghề chuồn chuồn Thạch Xá
 

Nét đặc biệt của  chú chuồn chuồn làm bằng tre này là  có thể đứng thăng bằng với chiếc mỏ nhọn, dựa trên nguyên lý  cân bằng trọng lực. Thứ tạo  sự cân bằng cho  chú chuồn chuồn là đôi cánh  vót tỉa cầu kỳ, phần thân cũng  đẽo gọt theo công thức ,phần đuôi nhẹ. Qua đó, trọng tâm  dồn vào điểm trên chiếc mỏ, giúp  chuồn chuồn có thể đứng cả ngày  không sợ rơi.

Làng nghề chuồn chuồn Thạch Xá

Nằm sát chùa Tây Phương, làng Thạch Xá  còn  thửa ruộng xanh ngút tầm mắt  nay đã đô thị hóa  nhiều. Tôi tìm tới các cơ sở sản xuất chuồn chuồn tre Liên Xoan. Vợ chồng cô Xoan là  nghệ nhân lâu đời trong làng vẫn còn gắn bó với nghề.

Làng nghề chuồn chuồn Thạch Xá
 
Cô Xoan bén duyên nghề làm chuồn chuồn tre rất đầy cơ duyên. Theo lời kể,  đây không phải là nghề truyền thống  làng,  được mang từ nơi khác đến. Cô là người tiếp xúc  mẫu chuồn chuồn tre  “sơ khai” do  khách du lịch mang tới.

Mẫu chuồn chuồn đó tương đối đơn giản ,thô kệch. Sau đó, cô  tự mày mò và cùng gia đình cải thiện  sản phẩm chuồn chuồn tre về sau này. Điều  ghi nhận là chính  sản phẩm của cô nói riêng ,làng Thạch Xá nói chung mới mang  tiếng vang thực sự  hình ảnh chuồn chuồn tre Việt Nam.

Làng nghề chuồn chuồn Thạch Xá

Để làm một chú chuồn chuồn tre cần trải qua  nhiều công đoạn, trong đó sự khéo léo ,cầu kỳ nằm ở công đoạn mộc. Thân chuồn chuồn  chẻ từ những lọn tre theo cỡ  định sẵn. Sau đó là dùng dao khía các phần mỏ,  đuôi, rồi dùng  thanh sắt  hơ nóng để uốn cong phần mỏ. Tiếp đó  đục 4 lỗ trên thân  cắm những chiếc cánh theo hướng chéo  phía đầu.

Làng nghề chuồn chuồn Thạch Xá
Lõi tre, sau đó được tách thành từng mảnh nhỏ để làm thân chuồn chuồn.
Làng nghề chuồn chuồn Thạch Xá
Dùng dao to để xử lý thân chuồn chuồn.
Làng nghề chuồn chuồn Thạch Xá

Những chiếc cánh  được mài giũa bằng máy theo tỉ lệ nhất định, đảm bảo  vấn đề về trọng lực. Sau đó,  chiếc cánh  cắm vào thân, thử độ cân bằng trên  miếng gỗ nhỏ chứ ko phải đầu ngón tay, rồi gắn keo  cố định.

Làng nghề chuồn chuồn Thạch Xá
 
Làng nghề chuồn chuồn Thạch Xá

Sau đó những chú chuồn chuồn sẽ  hơ qua lửa để đốt cháy hết  vạt tre thừa, giúp sản phẩm  mịn màng hơn. Công đoạn cuối cùng  sơn và vẽ. Một chú chuồn chuồn   có nhiều màu hay một màu. Đây là khâu quyết định  vẻ bắt mắt của chúng.

Làng nghề chuồn chuồn Thạch Xá
Làng nghề chuồn chuồn Thạch Xá
 
Làng nghề chuồn chuồn Thạch Xá

Nếu ghé thăm chùa Tây Phương khoảng vài trăm mét, bạn sẽ thấy  nhiều  sản phẩm chuồn chuồn tre. Ngoài chuồn chuồn tre  kích cỡ, từ bé xíu tới khổng lồ tùy  nhu cầu đặt hàng, nhà cô Xoan  làm cả rùa, bướm ,chim tre.

Làng nghề chuồn chuồn Thạch Xá
Làng nghề chuồn chuồn Thạch Xá

Cũng giống như bao làng nghề khác Hà Nội, nghề làm chuồn chuồn tre đứng trước nguy cơ mai một vì điều kiện khách quan.

Làng nghề chuồn chuồn Thạch Xá

Một vài lưu ý cho các bạn đến thăm làng nghề Thạch Xá:

– Di chuyển: Từ bến  Yên Nghĩa  bắt xe 89 đi Sơn Tây, xuống  bến gần tư chùa Tây Phương. Làng nghề Thạch Xá nằm  đường vào chùa, khoảng từ 500m  đường cái rẽ vào. Còn  đi xe máy, bạn đi  Đại Lộ Thăng Long  theo hướng rẽ chùa Tây Phương.

– Bạn  liên hệ trước để  đến xưởng sản xuất khi có người làm việc. Bạn  ghé thăm xưởng Liên Xoan (liên hệ: 0946147086 hoặc 0979480765).

– Bạn có thể kết hợp thăm làng nghề Thạch Xá và chùa Tây Phương, di tích quốc gia đặc biệt  Hà Nội và  coi là kiệt tác về nghệ thuật kiến trúc, – điêu khắc Việt.

Tác giả: Mai Minh Đức 

Rate this post
Share: